Denizyolu Taşımacılığı Nedir ?

Denizyolu Taşımacılığı Nedir

Uluslararası Lojistik bütün hızıyla gelişimini sürdürürken mal hareketinin hızlı, güvenilir ve en uygun maliyetlerle sağlanması rekabet edilebilirliği en fazla etkileyen unsurlar olarak karşımıza çıkıyor. Önceki bir yazımda değindiğim gibi lojistik maliyet kalemlerinin en fazla orana sahip olduğu nokta malın taşınma aşaması. İşte tam da bu nokta da uygun maliyetlerle ve uzun mesafelerde taşımacılık yaparken en çok tercih edilen mod; denizyolu taşımacılığı olarak karşımıza çıkıyor. Genel anlamda Liner ve Tramp Taşımacılık olarak ikiye ayırabileceğimiz denizyolunda ise günümüzde en çok Konteyner Taşımacılığı yapılmakta.

Biraz daha derinlemesine incelediğimizde Denizyolu taşımacılığının tarihini vikinglere kadar uzatabiliriz lakin o kadar derine inmeden 1500 yılında Avrupada başlayan posta taşımacılığını ve daha sonraki gelişmeleri baz almamız mümkün. Denizyolu taşımacılığının geliştiği ilk zamanlara baktığımızda yükler gemilerin içindeki hangarlarda parça parça ya da çuvallarla taşınırdı. Tabi ki bu durum yükleme boşaltma işlemlerinin gereğinden uzun sürmesine neden olmaktaydı. 1930’lu yıllara gelindiğinde ise Malcolm McLean bu yöntemin yerine yükleri önce bir araca yükleyip taşımayı denemiş, daha sonra da aracın gemi içerisinde fazla yer kaplamasından ötürü; önce yükleri çekicisi olmadan sadece trailerlere yükleyerek tek seferde daha fazla yük taşınabileceğini farkettikten sonra da trailerin yapısında bazı değişikliklere gitme fikrinden hareketle bu gün taşımacılıkta sıkça kullandığımız Konteyneri bulmuştur..

İlk konteyner taşıması ise 1956 yılında 58 konteynerlik bir gemiyle yapılarak tarihe geçmiştir. Bu günden sonra dünya ticaretinde yaşanan artışla beraber denizyolu taşımacılığı uygun maliyeti sebebiyle tercih edilir olmuştur. Günümüzde ise 8.000-10.000 TEU kapasiteli konteyner gemileri uluslararası sularda taşımacılık yapmaktadır.

Denizyolu Taşımacılığı Türleri

Denizyoluyla taşıma yapmak demiryoluna göre 3.5, karayoluna göre 7 ve havayoluna göre 22 kat daha ucuzdur. Bu sebepten ötürü denizyolunda farklı şekillerde taşımacılık yapılmaktadır.

Bunlardan ilki Tramp Taşımacılık. Yük olan iki liman arasında yapılan ve belirli bir tarih ya da zamanı olmayan bu taşımacılık da esas olan yükün varlığıdır. Yer altı madenleri, ham petrol, kereste, kömür gibi taşınırken geminin tamamını ya da büyük bir kısmını dolduran maddelerin tek seferde taşınması için kullanılan bir taşıma şeklidir. Taşımanın gerçekleşmesi yükün varlığına bağlı olduğu için Tramp Taşımacılık da belirli bir navlundan bahsetmek kolay değildir. Bu nedenle armatörler gemilerini yük olma ihtimalinin daha çok olduğu alanlara yöneltmek isterler.

Bir diğeri ise LinerTaşımacılık. Tramp taşımacılığın aksine yükün değil hizmetin esas olduğu bu türde gemilerin kalkış varış ve aktarma limanları önceden belirlenmiştir. Gemiler bu limanlara önceden belirlenen tarihlerde uğrar ve yükleme boşaltma işlemlerini gerçekleştirir. Bu taşımacılık tarife esaslı olduğundan malını taşıtacaklar planlamalarını bu duruma göre önceden yapar ve geminin limana geldiği tarihte yüklerini taşıyıcı firmaya vererek gideceği yere malının ulaşmasını sağlarlar. Liner taşımacılığın en güzel örneği konteyner ve Ro-Ro taşımalarıdır. Konteyner taşımacılığı daha geniş ve ayrıntılı bir konu olduğundan başka bir yazımda bu konuyu derinlemesine inceleyeceğim.